أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني

مقدمهء كتاب 56

تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )

مجلّد اوّل است ليكن عبارت پايان كتاب بدين قرار است : « تمّت المجلّد الاوّل من تفسير گازر على يد العبد الضعيف الرّاجى الى رحمة ربّه و شفاعة نبيّه محمّد صلى اللّه عليه و آله نظر على بن سلطان محمود جرباذقانى غفر اللّه له و لوالديه و لجميع المؤمنين و المؤمنات و المسلمين و المسلمات برحمتك يا ارحم الراحمين فى تاريخ يوم الاحد شهر شوّال ختم بالخير و الاقبال سنة اثنتين و الف فى بلدة مكّة زاد اللّه شرفها و قدرها » . اغلاط اين نسخه بسيار ليكن اسقاط و افتادگيهاى آن كم است و ميتوان گفت در حدّ متوسط از اين نسخه ميتوان استفاده كرد . 2 - نسخه‌ايست از اوّل كتاب تا آخر سورهء كهف و مشتمل بر 2 جلد ، نويسنده حمزه بن محمود بن محمّد ، تاريخ ختم كتابت روز چهارشنبه 8 ذى الحجّه بسال 1021 جلد اوّل در 279 ورق و جلد دوّم در 250 ورق ، نسخه بحسب ظاهر زيبا و داراى سرلوح و جدول طلائى و قطع وزيرى ، هر صفحه داراى 23 سطر و آيات بخطّ قرمز و هر مجلّد مصدّر بسرلوح زيبائى است طول خطوط 18 و عرض 5 / 10 اغلاط و اسقاط اين نسخه بيشتر از نسخهء سابق است و در بعضى جاها مطالب بسيارى را حذف كرده و معلوم است سرقت در كتابت بوده به اين معنى كاتب جاهائى را كه احتمال ميداده كه نويساننده به آنها متوجّه نخواهد شد اسقاط كرده است گويا در اجرت كتابت پاى خط شمارى در ميان نبوده تا نويسنده مقيّد بدرست نويسى باشد بلكه بعنوان نسخه و مجلّد قرار داد كتابت شده بوده است و كاتب خيانت كرده است . [ نسخه آقاى سلطان القرائى ] 3 - نسخه‌ايست متعلّق بدوست ارجمند و فاضل نگارنده آقاى ميرزا جعفر سلطان القرّائى ، از اوّل قرآن تا آخر سورهء مباركهء كهف كه همان نصف اوّل باشد ، اين نسخه بخطّ نستعليق بسيار روشن و خوانا و خوبى نوشته شده و آيات بخطّ نسخ كه روى آنها خطّ قرمز كشيده شده ، عرض سطور پانزده سانتيمتر و طول بيست و هشت ، قطع خشتى بزرگ ( طول صفحه 35 سانتى متر و عرض 24 ) در اين نسخه آخر جلد اوّل را آخر سورهء انعام قرار داده و چنين گفته : « سپاس و منّت موفّقى را كه بكمال عنايت و لطف بىنهايت بندهء خود حسين بن محمّد را بتوفيق تحرير تفسير كلام معجز نظام خود موفّق گردانيد